PR

@@ในความเคลื่อนไหวของสถานการณ์ที่ปรากฎเป็น"ข่าว"และ"ไม่เป็นข่าว"พยายามสแกนย่นย่อมานำเสนอและเป็นไว้เป็นฐานข้อมูลสังเคราะห์สถานการณ์ ที่นี่ "ข่าวที่ไม่เป็นข่าว"

วันพุธที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2562

เข้าใจสื่อ-โซเชียล และทางออกที่ปลอดภัยเมื่อธนาธร-ปิยบุตร กำลังถูกล่าแม่มด

เข้าใจสื่อ-โซเชียล และทางออกที่ปลอดภัยเมื่อธนาธร-ปิยบุตร กำลังถูกล่าแม่มด

ปรากฏการณ์แบ่งขั้วการเมืองเห็นชัดเมื่อธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ และปิยบุตร แสงกนกกุล หัวหน้าพรรค-เลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ถูกปลุกผีล้มเจ้า-สถาบันขึ้นมาอีกครั้งหลังเลือกตั้งบนโลกโซเชียล ตามมาด้วยการดำเนินการทางกฎหมาย สะท้อนชัดว่าสื่อและโซเชียลมีเดียกำลังเป็นวิทยุยานเกราะ V.2 ประชาไทชวนเข้าใจปรากฏการณ์และหาทางออกกับนักวิชาการด้านสื่อใหม่
ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา สปอตไลท์การเมืองและสังคมถูกแบ่งไปที่ รศ.ปิยบุตร แสงกนกกุล อดีตอาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ ซึ่งพรรคเพิ่งสร้างเซอร์ไพรส์ทางการเมืองหลังเลือกตั้งแล้วได้จำนวนที่นั่งเป็นอันดับ 3 จนต่อมาแกนนำคนสำคัญของพรรคโดยเฉพาะ ปิยบุตร ถูกแปะป้ายผ่านสื่อโซเชียลและสื่อมวลชน ด้วยการปลุกผีเรื่องการล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์ขึ้นมาอีกครั้งจากเนื้อหาที่ถูกตัดต่อ บิดเบือน
มิพักการเคลื่อนไหวบนอินเทอร์เน็ตที่มีการปลุกระดมขึ้นมา ทั้งมัลลิกา บุญมีตระกูลที่ประกาศรื้อฟื้นชมรมนักรบไซเบอร์ สุเทพ เทือกสุบรรณ เรียกร้องคนไปเคลื่อนไหวบนโซเชียลมีเดีย ข่าวคราวเรื่องการสร้างนักรบไซเบอร์ของกองทัพ หรือล่าสุดกระแสลงชื่อถอดถอน กกต. ใน change.org ที่เป็นกระแสจนล่าสุดตำรวจจับกุมผู้ต้องสงสัยไปเจ็ดคนข้อหาแชร์เรื่องดังกล่าว จึงไม่ต้องสงสัยเลยว่า สมรภูมิการเมืองใหม่ของไทยจะย้ายแพลตฟอร์มไปอยู่ในภพภูมิที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า (ถ้าเข้าไม่ถึงอินเทอร์เน็ต)
ลงโฆษณากับประชาไท
นับถอยหลัง #เลือกตั้ง62 วันอาทิตย์ 24 มีนาคม 2562
การถูกทำลายภาพลักษณ์ออกสื่อโซเชียลไม่ใช่ปรากฏการณ์ใหม่แกะกล่อง หากแต่การสาดโคลนภายใต้บริบทสื่อโซเชียลที่ทรงพลังตามจำนวนผู้ใช้ ผู้แชร์ก็ถือเป็นความตกต่ำใหม่ของการเมืองไทยที่พัฒนาการเชื่องช้ากว่าพัฒนาการทางเทคโนโลยีโซเชียลมีเดีย
สิ่งที่เห็นตามมาคือเฉดขั้วทางความคิด อุดมการณ์ทางการเมืองของคนไทยที่แบ่งฟากชัดเจนยิ่งกว่ายุคไหน จนน่ากลัวว่าโลกสองใบจะขยายวงออกเป็นจักรวาลคู่ขนานทางการเมืองบนอินเทอร์เน็ต และร้ายแรงที่สุดคือสงครามกลางเมือง เหตุการณ์นองเลือดที่คนไทยฆ่าคนไทยกันเองอย่าง 6 ต.ค. 2519 ที่หลายคนกังวลและพยายามจะหยุดยั้ง และแน่นอน การสื่อสารผ่านสื่อมีส่วนอย่างยิ่งต่อความเป็นไปได้ทั้งสองทาง
ประชาไทชวนดูคำอธิบายว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นกันแน่ในสังคมไทย สื่อไทยควรทำอย่างไรในยุคที่เอกสิทธิ์การชงประเด็นความรับรู้ของสาธารณะร่วงผ่านง่ามมือง่ามเท้า ประเทศอื่นจัดการการปลุกปั่นข้อมูลกันอย่างไร และการสื่อสารอย่างไรที่จะหยุดยั้งซึ่งความรุนแรง

ม็อบยุคใหม่เมื่อสื่อ-โซเชียล มีผลกับการตัดสินใจของคน

ปิยบุตรและธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ ถูกแปะป้าย สร้างภาพให้เป็นผู้มุ่งร้ายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์มาตั้งแต่เริ่มเข้าสู่วงการการเมืองเมื่อปี 2561 ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการตัดต่อคำพูดของธนาธรใส่เป็น Quote หรือการยกเอาคำพูดเขามาให้มีใจความโจมตีเศรษฐกิจพอเพียง หรือการเอาประวัติของปิยบุตรในฐานะนักเรียนทุนจากฝรั่งเศสและสมาชิกกลุ่มนิติราษฎร์ ที่มุ่งหมายแก้ไข ยกเลิกกฎหมายอาญามาตรา 112 และตัดต่อคลิปวิดีโอการปราศรัย แถลงข่าวของปิยบุตรเพื่อสร้างแบรนด์การ ‘ล้มเจ้า’
ปรากฏการณ์เหล่านี้คลับคล้ายคลับคลาจะเหมือนสิ่งที่เกิดขึ้นในการเมืองอินโดนีเซียที่มีการตัดต่อเนื้อหาเกี่ยวกับการละเมิดความเชื่อตามศาสนาอิสลามเพื่อหวังผลทางการเมือง ซึ่งทำได้ง่ายดายในบริบทที่มีกฎหมายหมิ่นศาสนา (Blasphemy Law) ในขณะที่บ้านเราใช้ประเด็นสถาบันพระมหากษัตริย์ และการยุยงปลุกปั่น เป็นปฏิปักษ์ต่อระบอบประชาธิปไตยที่ธนาธรถูกฟ้องโดยฝ่ายกฎหมายของคณะรัฐประหาร
แกนกลางของการสร้างชาติหรือสิ่งที่มวลชนจำนวนมากของประเทศมีความรู้สึกอ่อนไหว ถูกนำมาใช้เป็นอาวุธที่ทรงพลังเพื่อทำลายล้างคนที่ตัวเองไม่เห็นด้วยดังที่ พล.อ.อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผบ.ทบ. คนปัจจุบันให้สัมภาษณ์สื่อว่า สื่อโซเชียลทรงพลังกว่าอาวุธที่กองทัพมี อย่างไรเสีย สื่อโซเชียลเดียวกันนี้ผลิตคนแบบอุ๊ หฤทัย ม่วงบุญศรี ที่ไปแจ้งความว่าปิยบุตรเป็นภัยต่อความมั่นคง จากการชมคลิปวิดีโอของปิยบุตรที่ถูกตัดต่อ
ผศ.เพ็ญจันทร์ โพธิ์บริสุทธิ์ อาจารย์คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัฐแคลิฟอร์เนีย ฟูลเลอร์ตัน และอดีตนักข่าว อสมท. ผู้ศึกษาเรื่องสื่อใหม่ อธิบาย ‘ธนาธร-ปิยบุตร เอฟเฟค’ ว่าจังหวะการออกมาโจมตีเหมือนต้องการเล่นงานพรรคอนาคตใหม่มีการสร้างเฟสบุ๊คเพจและสื่อมาเล่นงานโดยตรง มีสอง-สามสำนักออกมาโจมตีด้วยข้อหาร้ายแรง ทำมีมเรื่องล้มเจ้าออกมา อาจเป็นเพราะความนิยมของพรรคอนาคตใหม่ที่ออกมาผ่านการเลือกตั้งนั้นออกจะเกินหน้าเกินตาไปหน่อย
“สิ่งที่จะเกิดในเมืองไทยคือต้องระวังการพ่นความเท็จออกมาเรื่อยๆ แล้วทำให้คนโกรธเคืองธนาธร ปิยบุตร แล้วเชื่อไปในความเท็จที่เขาถูกตั้งขึ้นมาโดยกลุ่มบางกลุ่ม ก็จะมีกลุ่มที่โกรธสุดๆ ที่คิดว่าสองคนนี้แย่จริงๆ ผู้ที่ติดตาม (follower) ของปิยบุตรกับธนาธร คนรุ่นใหม่ก็รู้สึกโกรธที่เขาไปออกเสียงครั้งแรกแล้วทำไมมันเพี้ยนอย่างนี้ ความโกรธก็อาจทำให้เกิดการเมืองบนท้องถนนได้ ช่วงนี้ก็อ่อนไหวเหมือนกัน คนที่มีอำนาจควรออกมาทำในสิ่งที่ถูกต้องเพื่อไม่ให้สังคมล่มสลาย ความจริง ความยุติธรรมมันหายาก คนควรจะทำอะไรที่เป็นหลักการก็ไม่ทำ” เพ็ญจันทร์กล่าว
เพ็ญจันทร์เริ่มจากการอธิบายกลไกการจัดสรรเนื้อหาที่ผู้ใช้ชอบหรือที่เรารู้จักกันในชื่อ ‘อัลกอริธึม’ ซึ่งเบื้องหลังก็เป็นผลจากการวิจัยที่เฟสบุ๊คทำเอง และการเข้ามาของโซเชียลมีเดียมีผลกับพฤติกรรมการรับสื่อและอิทธิพลทางการเมืองของผู้บริโภคมาก
“สื่อมีผลกับการตัดสินใจของคนอยู่แล้ว การรับรู้ข่าวสารของคน สื่ออย่างโซเชียลมีเดีย ตอนที่ทรัมป์ (ประธานาธิบดีสหรัฐฯ คนปัจจุบัน) ใช้ทวิตเตอร์ทวีตทุกวันช่วงปี 2016 คนก็รู้สึกว่าเข้าถึงนักการเมืองได้ เหมือนเรารับข้อความจากนักการเมืองโดยตรง แล้วก็มีอีกอย่างที่เกิดขึ้นในปรากฏการณ์การเมือง คือเรื่องการใช้บอท โซเชียลมีเดียในการแพร่กระจายข่าวสาร สร้างขึ้นมาเป็นบัญชีผู้ใช้ปลอมบ้าง บิดเบือนข้อมูล กระจายข้อมูล ส่วนมากก็จะเป็นการรีทวีตข้อมูลต่อไปเรื่อยๆ”
“ต้องเข้าใจโครงสร้างเฟสบุ๊คก่อน เฟสบุ๊คให้เราแชร์เนื้อหาโดยที่เฟสบุ๊คเองก็ต้องหากำไรด้วยการขายโฆษณา เฟสบุ๊คทำการทดลองหนึ่งในปี 2014 ที่ทดลองกับผู้ใช้หลักล้านโดยทำการจัดการฟีดโดยที่คนไม่รู้ ลองเอาข้อมูล ข้อความที่ทำให้คนรู้สึกดีและไม่ดีให้คนเห็นแล้ววัดว่าเขาจะรู้สึกอย่างไร และพบว่าถ้าเป็นเรื่องไม่ดี ผู้ใช้เขาจะหงุดหงิด เลิกดูเฟสบุ๊ค จึงพบว่ามีผลกับอารมณ์ของคน
“คนก็นำผลการทดลองมาใช้อ้างอิงว่าการจัดการหน้าฟีดมีผล คนจะไม่อยู่ถ้าเจอเรื่องไม่ดีมากๆ เฟสก็อาจจะเสียรายได้ มันก็จะมีฟิลเตอร์ว่าถ้าเราชอบเนื้อหาแบบไหน สรุปว่าถ้าอะไรที่ไม่สบอารมณ์กับเรา เรากดโกรธ หรือไม่ปฏิสัมพันธ์กับฟีดนั้นเราก็มีโอกาสที่จะเห็นมันน้อยลง ทำให้ความเห็นทางการเมืองมันกลายเป็นขั้วตรงข้าม ดิ่งลึกลงไปเรื่อยๆ”
เพ็ญจันทร์ระบุว่า โซเชียลมีเดียมีผลกับระยะการให้ความสนใจ คนอ่านอะไรยาวๆ ไม่ได้ และการทำให้เป็นจุดสนใจบนหน้าฟีดที่คนเลื่อนดู ก็คือการทำมีมที่มีเนื้อหานิดหน่อยให้เป็นจุดสนใจ
ในส่วนของพฤติกรรมผู้ใช้งาน อาจารย์มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียเล่าว่า เคยมีงานวิจัยในปี 2555 เรื่องการจัดตั้งการประท้วงบนโซเชียลมีเดียของ W. Lance Bennett & Alexandra Segerberg หัวข้อ THE LOGIC OF CONNECTIVE ACTION ที่ตั้งข้อสังเกตว่า โซเชียลมีเดียมีส่วนช่วยจัดการความไม่พอใจ และมีส่วนจัดตั้งการลงสู่ถนนแบบใหม่ เป็นพื้นที่ที่คนใช้แสดงออกซึ่งการกระทำในโลกความเป็นจริง อย่างเช่น การชุมนุมปิดล้อมย่านการเงินระดับโลกของ Occupy Wall Street ที่มากับสโลแกนว่าพวกเขาเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ  แล้วทำให้เชื่อมโยงกับประชาชนคนอื่นในลักษณะที่ข้ามอัตลักษณ์ทางเชื้อชาติ สีผิว คนก็ออกไปแสดงออกแบบเป็นกลุ่มบ้าง คนเดียวบ้าง ถ่ายเซลฟี่ ติดแฮชแท็กลงโซเชียล การกระทำเช่นนั้นส่งอิทธิพลกับคนอื่นต่อในลักษณะว่า เพื่อนฉันหรืออาจารย์ฉันก็ไปมาแล้ว
“สื่อโซเชียลมีเดียมีลักษณะคือมันผูกให้คนติดกันเป็นชุมชนเครือข่าย (network community) สิ่งที่เราแสดงออกในโซเชียลมีเดีย มันเหมือนมีอิทธิพลกับคนที่นั่งอยู่ติดกับเรา เราไม่ต้องไปดีลกันในทางกายภาพ เหมือนอยู่ในเครือข่าย เป็นเพื่อนกันแบบหลวมๆ ภูมิทัศน์เครือข่ายแบบนี้ก็ทำให้เราและคนอื่นมีอิทธิพลต่อกันและกันต่างมากน้อย เช่น วันนี้กินอะไรดี และเรื่องใหญ่อย่างการเมือง” เพ็ญจันทร์กล่าว

ชวนเข้าใจ-ทำใจกับสื่อไทย หาเส้นทางสื่อสารอย่างสันติ

ทุกวันนี้ สื่อถูกช่วงชิงพื้นที่การรับรู้และการกำหนดวาระทางสังคมไปโดยสื่อโซเชียล แต่สื่อก็หนีไม่พ้นข้อรับผิดชอบจากการนำเนื้อหาในอินเทอร์เน็ตออกมาใช้งานอีกต่อหนึ่ง กรณีรายการข่าวช่องเนชั่นนำคลิปเสียงตัดต่อที่อ้างว่าเป็นของธนาธรและทักษิณ ชินวัตร เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนเมื่อสื่อเติมเชื้อไฟลงไปในความขัดแย้งด้วยการรายงานข่าวที่ไม่ใช่ข้อเท็จจริง
แม้เหมือนขีดเส้นบนผืนทราย เพ็ญจันทร์ตอบคำถามเรื่องบทบาทสื่อด้วยการทวงถามหน้าที่การค้นหาความจริงที่ในประเทศนี้หายากและเสี่ยงภัย
“สื่อไม่เคยไม่เลือกข้าง เคยทำงานที่สถานีโทรทัศน์มาก่อน สื่อกระแสหลักจริงๆก็ต้องถามตัวเองว่าหน้าที่ของคุณคืออะไร หน้าที่หาความจริงหรือเพื่อทำไปเพื่อให้มีงานทำ พรุ่งนี้จะได้มีเงินไปผ่อนคอนโดหรือให้ลูกไปเรียนหนังสือ แต่ก็เข้าใจว่ามีปัจจัยเยอะ ตั้งแต่ทำสื่อมาที่มีวิกฤตการเมืองตั้งแต่ปี 2003 มันไม่มีที่สื่อไม่เลือกข้าง สื่อเลือกข้างมาตลอด ตั้งแต่ตัวคุณเองแล้วว่าเซ็นเซอร์ตัวเองขนาดไหน หรือเจ้านายบอกว่าข่าวนี้เสนอไม่ได้นะ หรือหัวหน้าแผนกติดป้ายไว้ที่ห้องตัดต่อว่า ต่อไปนี้ภาพคนนี้รับดอกไม้นี่ห้ามเสนอนะ ห้ามนำเสนอภาพในเชิงภาพลักษณ์ที่ดีของอดีตนายกรัฐมนตรีคนหนึ่ง”
“มีนักการเมืองคนหนึ่งเคยพูดเลยนะว่าคุณทำช่องนี้เนี่ย เราอยู่กระทรวงการคลัง เราสนับสนุนคุณอยู่ คุณก็ช่วยรัฐบาลบ้างสิ นี่คือคำพูดของรัฐมนตรีกระทรวงการคลังในสมัยหนึ่งให้เราช่วยรัฐบาลในการปิดบังความจริงอะไรบางอย่าง คือมันทำยาก สื่อกระแสหลักของเราก็ไม่เข้มแข็งเหมือนที่เห็นในสหรัฐฯ ที่จะตรวจสอบอำนาจรัฐทุกมิติ และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับประธานาธิบดี มันมีข้อจำกัดเยอะ พอพูดไปก็จะกลายเป็นแก้ตัวแทนสื่อกระแสหลัก”
“ปัญหาคือมันต้องถามว่าคุณอยากได้สังคมแบบไหน อย่างมีเด็กคนหนึ่งที่ไปทำงานที่สำนักข่าวทีนิวส์ ที่เขาก็บอกว่าเขาต้องทำงานตามที่โดนสั่งมา ทำงานเป็นรีไรเตอร์ แล้วสุดท้ายคุณอยากได้สังคมแบบไหน สังคมที่ใส่ร้ายคนไปเรื่อยๆ ไม่ให้ความยุติธรรมกับใครเลย โดยที่คุณก็เชื่อว่าคุณจะพูดความเท็จไปได้เรื่อยๆ แล้ววันหนึ่งคุณก็รอดพ้นจากสิ่งนี้ หรือคิดว่าวันหนึ่งคุณจะไม่เป็นเหยื่อของสิ่งนี้ ความอยุติธรรมมันจะไม่ไปกระทบกับตัวคุณ พ่อแม่หรือคนที่คุณรัก คุณอยากจะอยู่ในสังคมที่คนมีอำนาจทำอะไรก็ได้โดยที่ไม่มีการตรวจสอบ”
“เราก็ต้องตั้งคำถามกับสิ่งที่เราทำ แม้เวลาเราจะโพสต์อะไรเราก็ต้องคิดว่าการโพสต์มันเป็นการสื่อสารกับคน คุณจะพูดจริงหรือเท็จ จะพูดให้ใครเสียหาย พูดให้ปิยบุตรไปโดนล่าหรือจะให้มีคนลุกไปทำร้ายปิยบุตรเหมือนสมัยก่อนที่มีคนไปทำร้ายอาจารย์วรเจตน์ที่ลานจอดรถธรรมศาสตร์ คุณต้องการให้สังคมไปสู่จุดนั้นหรือ แล้วถ้าวันหนึ่งมันกลับข้างล่ะ มีคนไล่ล่าเราบ้าง นี่คือสังคมที่เราต้องการหรือ”
“อย่างที่มีคนไปคอมเมนท์ล่าสุดคือปิยบุตรไม่ควรมีแผ่นดินอยู่ ไม่ควรเป็นสมาชิกพรรคอนาคตใหม่ แนวคิดแบบนี้มันโอเคหรือเปล่า เวลามีคนที่คิดไม่เหมือนคุณแล้วคุณไล่เขาออกนอกประเทศเพราะคุณบอกว่าสิ่งที่เขาคิดไม่เหมาะสมกับประเทศ นี่คือสังคมที่คุณอยากอยู่ไหม เพราะคิดว่าสิ่งนี้ไม่มีวันจะเกิดกับคุณได้ แล้วไล่คนออกไปได้มันแก้ปัญหาหรือเปล่า คุณไล่คนออกไปแล้วด้วย สองคนเป็นอดีตนายกฯ แล้วผลการเลือกตั้งที่ออกมาเป็นยังไง คือคุณไล่เขาไปแล้วแต่ความคิดเขายังอยู่ หรือคุณจะฆ่าเขาไป ความคิดก็ยังอยู่ หมดปิยบุตรไปแล้วก็ยังมีคนที่คิดแบบปิยบุตร แล้วเขาอาจจะมายืนแถวหน้าเหมือนปิยบุตรก็ได้ แล้วคุณยังจะกำจัดคนแบบนี้ไปอีกเท่าไหร่ จะล่าแม่มดไปอีกกี่คน”

ประชาชนจะตรวจสอบสื่ออย่างไรได้บ้าง

ประเทศในอาเซียนและเอเชียตะวันออก โดยเฉพาะประเทศที่มีพัฒนาการทางประชาธิปไตยที่มั่นคงกว่าไทย (อย่างน้อยมีการจัดการเลือกตั้งสม่ำเสมอ ไม่มีรัฐประหาร) ต่างเจอปัญหาการใส่ข้อมูล เนื้อหาปลอมในอินเทอร์เน็ตกันทั้งนั้น แต่ประชาชนมีส่วนช่วยกันตรวจสอบข้อเท็จจริงกันเอง ยกตัวอย่างเช่นเวราไฟล์ (Verafile) ในฟิลิปปินส์ เป็นกลุ่มภาคประชาสังคมที่คอยตรวจสอบข่าวสาร แถลงข่าวจากทางการที่เผยแพร่ในอินเทอร์เน็ตว่ามีความถูกต้องหรือไม่ หรือกลุ่มโคแฟคท์ (Cofact) ในไต้หวันที่เป็นเครือข่ายประชาชนที่ช่วยกันเช็คข้อเท็จจริงผ่านทางไลน์แล้วส่งต่อกันผ่านแชทบอท ในขณะที่เรายังไม่เห็นการจัดตั้งกันเป็นกลุ่มชัดเจนเช่นนี้ในไทย จะมีก็แต่ตัวบุคคลที่มาเป็นครั้งคราว
เพ็ญจันทร์ ในฐานะอดีตสื่อมวลชนบอกว่าประชาชนเองก็ต้องตรวจสอบสื่อกลับด้วย อินเทอร์เน็ตทำให้เรื่องนี้ง่ายขึ้นมาก ในส่วนการลดความเป็นขั้วของการรับรู้ข่าวสารนั้น เธอแนะนำให้บริโภคข่าวสารของทั้งสองขั้ว ดัดแปลงนิวส์ฟีดด้วยการกดดูข่าวของทั้งสองฝั่งเรื่อยๆ เพื่อให้ข่าวทั้งสองฝั่งขึ้นมาบนฟีด ซึ่งเธอก็ยอมรับว่าเป็นเรื่องยากเพราะแต่ละคนก็มีอคติเป็นของตัวเอง
“ต้องรับข่าวสารให้บาลานซ์กัน ต้องรับข่าวสารจากกลุ่มที่เราไม่ชอบด้วย นี่คือวิธีแก้ที่มีอยู่ในการรับข่าวสาร แต่มันก็ยากที่จะทำอย่างนั้นเพราะคนก็มีอคติอยู่ในใจอยู่แล้ว เราต้องพยายามเป็นคนที่เคารพสิทธิของคนอื่นด้วย เขาพูดในสิ่งที่ไม่เห็นด้วยกับเราแต่เขาก็ควรมีเวทีให้เขาแสดงความเห็น แต่มันยากในสังคมไทยที่เห็นอะไรที่ไม่ชอบหน่อยก็ซ่อนคอมเมนท์ อันเฟรนด์ หรือพูดสาดเสียเทเสีย ก็ไม่เกิดผลดีกับใคร กับตัวเองด้วยที่ไม่เข้าใจว่าอีกฝั่งคิดยังไง”
ต่อเรื่องการเคารพสิทธิกับการพูดนั้น เพ็ญจันทร์ยกตัวอย่างสหรัฐฯ ที่ประกันเสรีภาพในการพูดในบัญญัติสิทธิ (Bill of Rights) แต่ว่าก็มีกรอบว่าต้องไม่ไปทำลายชื่อเสียงใคร หากเป็นเช่นนั้นก็เป็นช่องให้มีการฟ้องร้อง
“ในอเมริกามีกฎหมายเรียกว่า freedom of speech ที่คุ้มครองการแสดงออกของผู้คน มหาวิทยาลัยเคยเชิญนักพูดที่เป็นอนุรักษ์นิยมมาก พอเชิญมาแล้วมหาวิทยาลัยก็ต้องจ้างตำรวจมารักษาความปลอดภัยและเสียเงินเยอะมาก คนก็วิจารณ์ว่าไปเชิญมาทำไม ขวาจัดมาก ทำไมต้องลงทุนให้คนเหล่านี้มาพูด คนก็ถกเถียงกัน แต่ในแง่กฎหมายเขาก็มีสิทธิจะพูดในสิ่งที่อนุรักษ์นิยมมากๆ โดยที่มีกรอบว่าต้องไม่ทำลายชื่อเสียงของใคร หรือกล่าวหาคนโดยที่ไม่มีมูล การพูดโดยเสรีก็มีกฎหมายอยู่ ไม่ใช่ว่าพูดอะไรก็ได้จนเลยขอบเขตกฎหมาย ประกันสิทธิ แต่ไม่ใช่ว่าพูดความเท็จไปเรื่อยๆ ไม่เช่นนั้นก็โดนฟ้องตาม” อาจารย์ชาวไทยในมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียกล่าว
ความมั่นคงของชาติอย่างที่เขาอ้างกันนั้นตั้งอยู่บนความจริงหรือคำโกหกกันแน่ จุดเริ่มต้นเล็กๆ อาจอยู่ที่ประชาชนช่วยกันตั้งคำถามและลองสานเสวนา

เครือข่ายนักวิชาการ นัดพรุ่งนี้ บุกกกต. จี้ตอบ 3 คำถาม ยันพร้อมให้ฟ้องเหมือนประชาชน !!

เครือข่ายนักวิชาการ นัดพรุ่งนี้ บุกกกต. จี้ตอบ 3 คำถาม ยันพร้อมให้ฟ้องเหมือนประชาชน !!

วันที่ 9 เม.ย. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เครือข่ายนักวิชาการเพื่อสิทธิพลเมือง (คนส.) ได้โพสต์ผ่านเฟซบุ๊กเพจ เครือข่ายนักวิชาการเพื่อสิทธิพลเมือง-คนส. ขอเชิญพี่น้องประชาชนมาร่วมกันยื่นหนังสือ และสอบถามต่อ กกต. ใน 3 ประเด็น
1) การเปิดเผยผลการนับคะแนนรายหน่วยเลือกตั้ง
2) ความถูกต้องและเป็นธรรมของสูตรการคำนวณ ส.ส.ปาร์ตี้ลิสต์
3) การถอนฟ้องประชาชนที่วิจารณ์การทำงานของ กกต.
ในการนี้จะมีการนำรายชื่ออาจารย์/นักวิชาการ ที่ได้ร่วมลงชื่อและแชร์การลงชื่อถอดถอน กกต. ใน Change.org ไปยื่นให้กับ กกต. ด้วย โดยอาจารย์-นักวิชาการตามรายชื่อยินดีให้ กกต. ฟ้องร้องดำเนินคดีเหมือนเช่นประชาชนทั่วไป
พบกันวันพุธที่ 10 เมษายน 2562 เวลา 11.00 น. ณ โถงชั้น 1 ศูนย์ราชการแจ้งวัฒนะ อาคาร B ด้านทางเข้าสำนักงาน กกต.

ทำลาย “อนาคตใหม่” เพื่อความมั่นคงของ “อนาคตเก่า”

การเมืองไทยในเดือนเมษายน ถือว่าไม่ร้อนไม่เย็นจนเกินไป นักการเมืองสงบปากสงบคำในโอกาสพิธีสำคัญของแผ่นดิน จะกลับมาระอุใหม่ กลางพฤษภาคมเป็นต้นไป ระหว่างนี้ชมปาหี่คำนวณ ส.ส.ปาร์ตี้ลิสต์ สลับกับดู ความพยายามในการทำลาย “อนาคตใหม่” เพื่อความมั่นคงของ “อนาคตเก่า”​
หลังการปรากฎตัวที่ สน.ปทุมวัน เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา “ธนาธร” วางแผนจะเงียบเสียงไปอีกพักใหญ่ จนกว่าจะเลยพ้นสงกรานต์ไป ผู้มีอำนาจคงเห็นแล้วว่า ปฏิบัติการทำลาย “อนาคตใหม่” ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา โดยเฉพาะผ่านคดีความมาตรา 116 นำไปสู่ผลแบบใด- ปรากฎการณ์แบบใด
เป็นอันว่ามีกำลังใจจากคนรุ่นใหม่มอบให้ “ธนาธร” เป็นจำนวนมาก ปรากฎเป็นภาพผู้คนเนืองแน่นรายล้อมธนาธร ทั้งที่สยาม ทั้งที่งานสัปดาห์หนังสือ ทั้งที่พรรคอนาคตใหม่ และที่หน้า สน.ปทุมวัน
เป็นอันว่ามีคะแนนนิยมเพิ่มพูนขึ้นทุกวัน อันเป็นผลจากการได้เห็น คณะเผด็จการมุ่งทำร้าย-ทำลาย “ธนาธร-อนาคตใหม่” ผ่านวิธีการต่างๆ โดยเฉพาะผ่านปฏิบัติการ IO และปลุกคดีความย้อนหลัง

https://lh4.googleusercontent.com/nUTqcdQoYoiPXrVQZ9zRtzd-TtCPWexTPK_83j0rHz5PKwrrcqo8irx9Kq9ymq_mO_L1TMGOnhM2GB_nRTupxcHSUkDLFBerUD8NeJFxuPba6PI3X5nBgtHZc8Ssv78WcopeT1vMhttps://lh3.googleusercontent.com/w8F3Pv17UJXTcrhs6tl-4QWfqwHsJi1ivlM5QhzTxDWmx3Cf_UeP9yvS_aDgQRK4vZFXdUEdOoyQrJxBnE4H10o1GB1v4kr3lPaVhYpzzCm12mjV2kGvv-6Cfezkmjpc-GsDSVEj
เป็นอันว่าหนังสือของ “ปิยบุตร-เลขาธิการพรรคอนาคตใหม่” ที่เคยเขียนไว้สมัยเป็นนักวิชาการ ก็ขายดีทุกเล่ม จนบูธฟ้าเดียวกันต้องตอบผู้อ่านว่า “หนังสือหมดสต๊อคแล้ว” เพราะตลอดงานสัปดาห์หนังสือ ที่หน้าบูธฟ้าเดียวกัน เต็มไปด้วยแผงคนรุ่นใหม่ ไปยืนเลือกซื้อหนังสือ ไปคว้าหนังสือทุกเล่มของปิยบุตร และของสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกันกลับบ้านไปเป็นจำนวนมาก
บรรยากาศการ “ปักธงทางความคิด” เป็นไปอย่างประสบความสำเร็จ หลายเสียงบอกว่าต้องขอบคุณนักร้องชื่อดังที่ช่วยเป็นพรีเซ็นเตอร์ขายหนังสือให้ “ปิยบุตร”​ จนขายดิบขายดี ทว่านี่คือ “วิถีการต่อสู้” ฉบับคนรุ่นใหม่ เมื่อพวกเขาถูกโจมตีว่าหัวอ่อน เชื่อคนง่าย ก็รีบศึกษาค้นคว้าทันที เพื่อจะพิสูจน์ว่า “ข้อโจมตีเหล่านั้นผิดพลาดอย่างร้ายกาจ”

https://lh5.googleusercontent.com/AayNAf_a92wtTn8DUzMSQli-DYJ3UwXqtPQduW99L8DukKDqqLmmxsFjO5cMPOvnY8ygGRx_SwhPDyNnKZjzajH0PihAq9AgbXgY6QoXezkuXRsZVArEmWRcGC2RcVdNoHlS9Ha-
เสาร์ที่ผ่านมา ธนาธร โดยฟ้องด้วย ประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 116 ยุยงปลุกปั่น
มาตรา 189 ให้ความช่วยเหลือพาผู้ต้องหาหลบหนี
และมาตรา 215 มั่วสุมชุมนุมเกิน 5 คน
ธนาธร ประกาศตั้งแต่ก่อนไปรายงานตัว,ก่อนเข้าไปรายงานตัว และหลังจากรายงานตัว เป็นฉากฉากอย่างชัดเจน และไม่หวั่นกลัวต่ออำนาจมืดว่า
“ผมไม่มีกฎหมาย ไม่มีอำนาจรัฐในมือ ไม่มีมาตรา 44 ไม่มีปืนหรือคุกตารางไว้จัดการคนที่อยู่ตรงข้าม แต่ผมเชื่อมั่นว่ามีประชาชนหลายล้านคนที่รักความเป็นธรรม ยืนเคียงข้างผม และพร้อมจะแสดงออกว่าพวกเขาไม่ยอมทนกับอำนาจมืดที่จ้องทำลายอนาคตใหม่”
“ผมเชื่อว่าตนเองบริสุทธิ์ ที่ผ่านมาทำทุกอย่างอย่างบริสุทธิ์ใจ การต่อสู้เพื่อความเป็นธรรมไม่ผิด เป็นสิ่งที่ประชาชนมีสิทธิ์ลุกขึ้นมาต่อต้านได้ ทั้ง 3 ข้อหานั้น ไม่มีความกังวลใจ แต่ถ้าจะมีอยู่บ้างก็แค่คดีนี้ไม่ได้ขึ้นศาลพลเรือน แต่เป็นศาลทหาร ซึ่งผู้สังเกตการณ์จากสถานทูตต่างๆ ก็ได้แสดงความเป็นห่วงในตัวรูปคดี ว่าทำไมขึ้นศาลทหาร”
"อย่าทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของผม เพราะมันไม่ใช่ มันเป็นเรื่องของคนที่ต่อสู้เพื่อความยุติธรรมทุกคน"
"ความอยุติธรรมที่ทำกับเราคนหนึ่ง ก็คือความอยุติธรรมที่ทำกับเราทุกคน ดังนั้นฝากไว้ สู้ด้วยกันวันนี้วันแรก"
ให้หลังการปราศรัยเสร็จสิ้น ธนาธร ชูสามนิ้ว สัญลักษณ์แห่งการต่อต้านเผด็จการไทย และระบอบอยุติธรรมแบบไทยไทย ภาพดังกล่าวแพร่กระจายออกไปทั่วโลก

https://lh4.googleusercontent.com/-4Lh2NL5IQ3OFaTXY_kFfIg2_ZYEE9-_jMtm5IjGdN8FFO0uIgnadwiPGQRQBvVHchMMD9-4rvRkYQGTL2k4-GeVhcCjPjub9iT5JlngPs2nynjMk0ukZmNrJ5qfguxCpAJGYDd9
ในบรรดาหลายข้อสังเกตทั้งหลาย ต่อ อนาคตของ “อนาคตใหม่”
ข้อสังเกตของ “ชูวิทย์” น่ารับฟังไม่น้อย โดยเฉพาะหากพิจารณาบนฐานความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่าง ชูวิทย์กับผู้นำกองทัพในเวลานี้
“อนาคตใหม่ถูกผลักให้เป็นฝ่ายค้านแน่นอน”
“หากเดินไม่ดี มีโอกาสที่ธนาธรและเลขาฯพรรคอย่างปิยบุตร จะถูกกำหนดเกมเร็ว การเมืองเล่นงานจนไม่ทันตั้งตัว พรรคร่วมอุดมการณ์หายหน้า ถูกโดดเดี่ยวกลางทะเล”
ความพยายามในการปิดเกมส์เร็วเห็นได้จากจำนวนคดีความที่่พุ่งตรงไปยัง ธนาธร ปิยบุตร และพรรคอนาคตใหม่ ซึ่งเจ้าตัวเผยว่า มากกว่า 12 คดี ขณะที่สื่อฝ่ายขวาสร้างภาพให้ “ธนาธร” เลวร้ายยิ่งกว่า​ “ทักษิณ” และเป็นวายร้ายที่จำเป็นต้องกำจัดก่อนเข้าสู่สภา
นัยยะของการปิดเกมส์เร็วที่ “ชูวิทย์” ได้ตั้งคำถามไว้ จึงเป็นความพยายามในการทำทุกอย่างเพื่อไม่ให้ “ธนาธร” เข้าสู่สภา เพราะหากปล่อยไปถึงจุดนั้น จะเป็นภาคต่อของ “อนาคตใหม่ติดปีก” ได้อวดลวดลายในการเป็นฝ่ายค้านแบบมีชั้นเชิง และมีคุณภาพสูง ในระดับที่รัฐบาล คสช. ก็อาจระส่ำได้จากมือปราศรัยทีมอนาคตใหม่ ที่ไม่ได้เน้นสู้ด้วยวาทกรรมแบบพรรคฝ่ายค้านพรรคเก่าตลอดกาล แต่เน้นสู้ด้วยข้อเท็จจริง และวิพากษ์การทำงานของรัฐบาลอย่างตรงไปตรงมา-เปิดประเด็นใหม่ใหม่ทางการเมือง
ทว่าในความพยายามทำลายอนาคตใหม่วันนี้ ต้องใช้คำว่า “ไม่ง่าย”
ไม่ง่ายเพราะต้องประเมินบนฐานคะแนนเสียง 6.2 ล้านเสียง
ไม่ง่ายเพราะต้องประเมินบนฐานว่า ความหวังของคนรุ่นใหม่ ความหวังของผู้เลือกตั้งครั้งแรก ความหวังของนักศึกษาในรั้วมหาวิทยาลัย ความหวังของผู้รักประชาธิปไตย ได้ฝากไว้กับอนาคตใหม่เป็นจำนวนมาก การดับความหวังของผู้คนจำนวนมหาศาลเช่นนี้ อาจนำไปสู่การปะทุรุนแรง ด้วยเงื่อนไขเช่นนี้ จึงบีบให้ผู้มีอำนาจต้องประเมินให้ดี!!
ความพยายามในการทำลาย “ธนาธร” ในเวลานี้ ปฏิเสธไม่ได้ว่า ยังเป็นความพยายามในการทำลายแนวร่วม ที่ได้เคยร่วมลงนามกันใน “สัตยาบันแลงคาสเตอร์”
เหมือนที่ “ภูมิธรรม” ออกมาให้ความเห็นว่า “ผมขอเป็นกำลังใจให้ “คุณธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ” และคณะผู้บริหารพรรคอนาคตใหม่ ในสถานการณ์ที่ถูกมุ่งร้ายทางการเมืองครั้งนี้ พรรคอนาคตใหม่แม้จะเป็นพรรคการเมืองใหม่ แต่มีจุดยืนและเจตนารมณ์เพื่อประชาธิปไตยที่แน่วแน่ และเป็นหนึ่งใน 6 พรรคการเมือง ที่ได้ร่วมลงสัตยาบันเป็นแนวร่วมต่อต้านการสืบทอดอำนาจ คสช.”
และ “หยุดคุกคามพรรคการเมืองและบุคคลที่มีความเห็นต่าง”
ผู้มีอำนาจไม่เพียงเดินเกมส์โดยใช้วิธีบิดกติกาการเลือกตั้งที่บิดเบี้ยวอยู่แล้ว ให้บิดเบี้ยวกว่าเดิม เพื่อให้ตัวเองสามารถเข้าสู่อำนาจได้อย่างราบรื่น เห็นได้จาก กรณี กกต.เผยวิธีการคำนวณเก้าอี้ ส.ส.ปาร์ตี้ลิสต์ ซึ่งปัดเศษให้พรรคเล็กพรรคน้อยฝ่ายหนุน คสช.ได้เข้าสภาร่วมสิบเก้าอี้ เป็นการตัดกำลังพรรคฝ่ายประชาธิปไตยให้ฟอร์มรัฐบาลได้ยากขึ้น
ผู้มีอำนาจยังเดินเกมส์คู่ขนานด้วยการกำจัดตัวละครฝ่ายประชาธิปไตย ออกไปด้วย เป็นความพยายามในการทำลาย “อนาคตใหม่”​ เพื่อความมั่นคงของ “อนาคตเก่า”!!

วันอังคารที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2562

โลกที่ เสกสรรค์ เห็น คือโลกที่ฝ่ายอนุรักษ์นิยม-ก้าวหน้า ไม่เคยคิด ?

โลกที่ เสกสรรค์ เห็น คือโลกที่ฝ่ายอนุรักษ์นิยม-ก้าวหน้า ไม่เคยคิด ?

เสกสรรค์ ประเสริฐกุลImage copyrightJIRAPORN KUHAKAN/BBC THAI
"โลกที่เราเห็นคือโลกที่เราคิด และเรามักจะมองไม่เห็นสิ่งที่ไม่ได้คิดเอาไว้แล้วล่วงหน้า" คือมุมมองที่ ดร.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล อดีตคณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และอดีตผู้นำนักศึกษาเหตุการณ์ 14 ต.ค. 2516 ใช้ในชีวิตส่วนตัว
ทว่าวันนี้เขานำมันมาวิเคราะห์สังคม-อ่านปรากฏการณ์ในบ้านเมือง ในระหว่างกล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ "ประเทศไทยในความคิด ความคิดในประเทศไทย" จัดโดยคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ดร.เสกสรรค์ขยายความว่า คนเราจะเห็นโลกแบบไหน ขึ้นอยู่กับความรู้สึกนึกคิดที่มี-ที่รู้จัก เข้าทำนอง "พ่อครัวไม่สนใจเรื่องสีสันของไก่เท่ากับเนื้อของมัน หรือศิลปินก็อาจจะเห็นแต่ความงามของไก่จนลืมนึกถึงด้านที่เป็นอาหาร" แม้มนุษย์เห็นโลกได้จำกัดและแตกต่างกัน ทว่าส่วนใหญ่กลับมีแนวโน้มเชื่อว่าโลกที่ตัวเองเห็นเป็นโลกแห่งความจริง จากนั้นก็ผลิตความเห็นออกมายืนยันสายตาของตน-โต้แย้ง-ทะเลาะกับคนอื่นเพราะความเห็นไม่ตรงกัน
ตลอดเวลากว่า 10 ปีของความขัดแย้ง ดร.เสกสรรค์เห็นความรุนแรงระดับ "ไม่มีใครฟังใคร" โดยแบ่งชุดความคิดที่ขัดแย้งกันออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ แนวคิดของฝ่ายอนุรักษ์นิยม ที่อยากรักษาสถานภาพเดิม เพราะเห็นว่า "โลกใหม่คือสังคมที่ปนเปื้อน" ควรกลับไปสู่โลกเก่าที่ถูกต้องดีงามกว่า กับแนวคิดของฝ่ายก้าวหน้า ที่ต้องการเปลี่ยนแปลงโลกเพราะเห็นว่าความถูกต้องดีงามรออยู่ในอนาคต
นักกิจกรรมที่เรียกตัวเองว่า "คนอยากเลือกตั้ง" เรียกร้องให้นักการเมืองร่วมการชุมนุมกับประชาชนเพื่อกดดันให้เกิดการเลือกตั้งภายในปี 2561 เมื่อวันที่ 10 ก.พ. ที่ผ่านมาImage copyrightJIRAPORN KUHAKAN/BBC THAI
ข้อสังเกตของอดีตคณบดีคณะรัฐศาสตร์คือ ทฤษฎีใหม่ ๆ ในทางสังคมการเมืองถูกคิดขึ้นน้อยมาก แต่หนักในทางผลิตซ้ำ-ส่งทอดจาก 2 แหล่งคือ ยุคสมัยที่ผ่านพ้นไปแล้ว กับโลกภายนอก อีกทั้งยังมีสัดส่วนไม่กลมกลืนกับสภาพที่เป็นอยู่ ทำให้ความขัดแย้งทางความคิดในไทยมีลักษณะคล้าย "ความขัดแย้งทางศาสนา ซึ่งออกไปในทางศรัทธาความเชื่อ"
"สังคมไทยกลายเป็นพื้นที่ช่วงชิงระหว่างความคิด 2 กระแส โดยฝ่ายอนุรักษนิยมมีปัญหาเรื่อง 'กาละ' ส่วนฝ่ายก้าวหน้ามีปัญหาเรื่อง 'เทศะ' และทั้ง 2 ฝ่ายต่างพยายามที่จะปรับเปลี่ยนโลกของผู้อื่นให้ตรงกับความคิดของฝ่ายตน" ดร.เสกสรรค์กล่าว
ก่อนขยายความว่า ฝ่ายแรกต้องการนำความคิด ความเชื่อ และคุณค่าจากสมัยเก่ากลับมาอยู่ในกาลเวลาที่เปลี่ยนไป ขณะที่ฝ่ายหลังพบว่าการนำแนวคิดจากโลกภายนอกมาไว้ในพื้นที่อันไม่ใช่เนื้อดินถิ่นกำเนิดนั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย
เสกสรรค์ ประเสริฐกุลImage copyrightJIRAPORN KUHAKAN/BBC THAI
ต่อไปนี้คือข้อวิเคราะห์-วิจารณ์คู่ขัดแย้งทางความคิดฝ่ายอนุรักษ์นิยมกับฝ่ายก้าวหน้า ที่ ดร.เสกสรรค์ชี้ว่าทั้ง 2 ฝ่ายต่างแข่งกันบรรจุชุดความคิดของตนลงใน space and time (พื้นที่และเวลา) ของประเทศไทยปัจจุบัน ทั้งนี้บีบีซีไทยได้สรุปใจความสำคัญและเลือก "วรรคทอง" ของเขาในเวทีปาฐกถานี้มานำเสนอ

1. ฝ่ายอนุรักษ์นิยม : รัฐ-ชนชั้นนำต่างเป็น reference กัน

รัฐไทยโดยผ่านระบบการศึกษา และเครื่องมือบังคับควบคุม สามารถผลิตซ้ำชุดความคิดอนุรักษ์ในรูปของ "อุดมการณ์แห่งรัฐ" และ "อัตลักษณ์ของชาติ" ได้อย่างสม่ำเสมอ โดยมีชนชั้นที่ใกล้ชิดอำนาจรัฐ-ประชากรที่ชอบเป็นหนึ่งเดียวกับรัฐ คอยขานรับและขยายต่อในรูปแบบไม่เป็นทางการ กลายเป็น reference (รายการอ้างอิง) ให้กันและกัน
  • "รัฐอ้างสังคมในการสร้างความชอบธรรมของอำนาจ สังคมส่วนที่เอ่ยถึงก็อิงกรอบอุดมการณ์ของรัฐในการรักษาผลประโยชน์และปรุงแต่งสถานภาพ กระทั่งใช้มันมาเสริมขยายอัตตาของตน"

2. ฝ่ายอนุรักษ์นิยม : การเมืองของคนดี

จินตนาการที่มีพลังที่สุดของฝ่ายอนุรักษ์นิยมคือแนวคิดเรื่อง "ความเป็นคนดี" ซึ่งผูกโยงกับเรื่องศีลธรรม บุญบาป แต่ตัดขาดประเด็นชนชั้น กลุ่มผลประโยชน์ ตลอดจนโครงสร้างเศรษฐกิจสังคม กล่าวคือ "ดีชั่วไม่จำเป็นต้องมีบริบทห้อมล้อม" แต่คนไทยต้องเป็นคนดี สังคมไทยต้องเป็นสังคมของคนดี และผู้ปกครองประเทศไทยต้องเป็นคนดี อีกทั้ง "ความเป็นคนดี" มักมีนัยสัมพันธ์ทางอำนาจและเชื่อมโยงกับความคิดอำนาจนิยม กลายเป็นฐานคิดที่สนับสนุนให้คนจำนวนน้อยมีอำนาจเหนือคนส่วนใหญ่
การชุมนุมของ กปปส. บริเวณพื้นที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยImage copyrightGETTY IMAGES
แนวคิดนี้ถูกนำมาใช้อย่างเข้มข้นที่สุดในช่วงต่อต้านรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง และสนับสนุนรัฐประหารเมื่อต้นปี 2557 ซึ่งผู้นำการชุมนุมยืนยันว่าคนเราไม่เท่ากัน อำนาจทางการเมืองควรอยู่ในมือของคนดีเท่านั้น และคนไม่ดีไม่ควรมีสิทธิในเรื่องการเมืองปกครอง
  • "เป็นการเอาความเป็นคนดีมาใช้สร้างอัตตารวมหมู่ เป็น Collective Ego ซึ่งก่อเกิดเป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มผู้ประท้วง ขณะเดียวกันก็กดเหยียดฝ่ายตรงข้ามให้มีฐานะต่ำกว่าในทางศีลธรรม อันนี้แน่นอนเป็นการปูทางไปสู่การจะทำอย่างไรก็ได้ จะจัดการอย่างไรก็ได้กับฝ่ายที่ถูกระบุไว้แล้วว่าเป็นคนไม่ดี"
  • "คนไม่ดีในสายตาของฝ่ายที่ถือว่าตัวเองเป็นคนดีนั้น ไม่ได้มีแค่รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง หากยังรวมประชาชนที่เลือกรัฐบาลดังกล่าวด้วย ดังนั้นผู้ที่พวกเขาต้องการตัดสิทธิการมีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองจึงไม่ได้มีแค่นักการเมือง หากยังรวมถึงชาวบ้านนับล้านหรือประชาชนทั่วทั้งประเทศ"
  • "เมื่อมองจากบริบทที่ห้อมล้อมเหตุการณ์ในปี 2557 เราจะพบว่าความเป็นคนดีหรือคนไม่ดีที่ถูกประดิษฐ์ขึ้น มีลักษณะสอดประสานกับฐานะทางชนชั้นของแต่ละฝ่ายอย่างแยกไม่ออก แถวหน้าสุดของกลุ่ม 'คนดี' มักจะหมายถึงคนที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดี มีการศึกษาสูง ส่วน 'คนไม่ดี' ส่วนใหญ่เป็นชาวชนบท หรือคนชั้นกลางชั้นล่างในเมือง ซึ่งส่วนมากมีการศึกษาน้อยกว่าและมีรายได้ค่อนไปในทางต่ำ"
เสกสรรค์ ประเสริฐกุลImage copyrightJIRAPORN KUHAKAN/BBC THAI
ปรากฏการณ์ "คนดี" ทำให้ ดร.เสกสรรค์นึกถึงประเด็นพื้นฐานของปรัชญาการเมืองคือใครควรมีสิทธิเป็นผู้ปกครอง ซึ่งประเด็นนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะมีมาตั้งแต่สมัยโบราณ เพลโต นักปราชญ์ชาวกรีก เคยเสนอว่าอำนาจการเมืองไม่ควรอยู่ในมือคนทั่วไปที่สนใจแต่เรื่องทำมาหากิน หากควรอยู่ในมือชนส่วนน้อยที่มีคุณสมบัติเหมาะสม คนกลุ่มนี้จะต้องมีทั้งความปรีชาสามารถ คุณธรรมสูงส่ง ไม่มีทรัพย์สินส่วนตัว ใช้ชีวิตรวมหมู่ ไม่มีกระทั่งครอบครัว และต้องทำทุกอย่างเพื่อประโยชน์สุขของผู้อยู่ใต้การปกครอง
  • "ถามว่าแล้ว 'ความเป็นคนดี' ในประเทศไทย มีลักษณะใกล้เคียงกับชนชั้นปกครองของเพลโตหรือไม่ คำตอบคือแค่เรื่องทรัพย์สินส่วนตัวก็สอบไม่ผ่านแล้ว เรื่องภูมิปัญญาก็ไม่แน่นัก อย่าว่าแต่เรื่องครองตัวเป็นโสดปราศจากครอบครัว"
เขาเห็นว่า ความดี-ความเลวสามารถพิจารณาได้จากหลายมุม ดังนั้นจำเป็นต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายมานิยามกฎเกณฑ์ร่วมกัน เพื่อให้เกิดความเห็นชอบในเรื่องผิด ถูก ดี ชั่ว ในระดับที่พอเพียงต่อการจรรโลงสังคม และแนวคิดเรื่องสิทธิเสรีภาพและระบอบประชาธิปไตยไม่ได้เป็นขั้วตรงข้ามกับ "ความเป็นคนดี"

3. ฝ่ายอนุรักษ์นิยม : ถ้าไม่เชื่อฟังรัฐ "ความเป็นไทยบกพร่อง"

แนวคิด "ความเป็นไทย" เป็นสิ่งที่รัฐไทยสร้างขึ้นล้วน ๆ มีไว้ใช้กับคนในประเทศมากกว่าใช้ต่อต้านต่างชาติอย่างจริงจัง จุดเน้นอยู่ที่ความจงรักภักดีและเชื่อฟังรัฐ ใครทำตัวเป็นเด็กดี คนนั้นจึงจะถูกนับเป็นคนไทย ใครที่คิดเห็นต่างจากรัฐ ก็มักถูกตั้งคำถามเกี่ยวกับความเป็นคนไทย กระทั่งถูกขับไล่ไสส่งให้ไปอยู่ประเทศอื่น ยิ่งในช่วงหลังรัฐประหาร 2557 คนที่เรียกร้องสิทธิเสรีภาพ พูดถึงประชาธิปไตย หรือพูดถึงหลักสิทธิมนุษยชน ล้วนแต่ถูกเพ่งเล็งว่า "ความเป็นไทยบกพร่อง"
ประชาชนให้กำลังใจทหารบริเวณหน้าสโมสรกองทัพบก ภายหลัง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ประกาศยึดอำนาจเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557Image copyrightAFP/GETTY IMAGES
คำบรรยายภาพประชาชนให้กำลังใจทหารบริเวณหน้าสโมสรกองทัพบก ภายหลัง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ประกาศยึดอำนาจเมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557
อย่างไรก็ตามการปกป้องระบอบอำนาจนิยมโดยเชิดชูความเป็นไทย ด้วยการระบุว่าประชาธิปไตยเป็นแนวคิดของโลกตะวันตก อาจไม่เหมาะหรือใช้การไม่ได้กับประเทศไทย เขาเห็นว่าเป็นอันตรายต่อความปรองดองในสังคมไทยเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากแนวคิดสิทธิเสรีภาพและประชาธิปไตยกลายเป็นคุณค่าสากลมานานแล้ว และคนไทยจำนวนมากก็ศรัทธาในคุณค่านี้ ทว่าไม่ปฏิเสธว่าสาเหตุหนึ่งที่ทำให้มีคนไทยบางกลุ่มรังเกียจประชาธิปไตยเพราะปัญหาทุจริตคอร์รัปชันของนักการเมืองบางคน กับปัญหาความแตกแยกระหว่างมวลชนที่สนับสนุนพรรคการเมืองคนละพรรค
  • "ระบอบประชาธิปไตยในโลกล้วนมีปัญหาไม่มากก็น้อยทั้งนั้น อันนี้เปรียบเทียบไปแล้วก็เหมือนปัญหาอันตรายบนท้องถนน เราคงไม่แก้ปัญหาด้วยวิธีเลิกใช้รถยนต์แล้วกลับไปนั่งเกวียน พร้อมกับภูมิใจว่าเกวียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของไทย"
  • ในอดีตเคยมีการใช้แนวคิด 'ความเป็นไทย' มาต่อต้านนักศึกษาฝ่ายซ้าย ผลที่ออกมาคือเหตุการณ์นองเลือด 6 ตุลาคม 2519 และไฟสงครามประชาชนที่ลุกลามอยู่ในพื้นที่มากกว่า 50 จังหวัด โชคยังดีที่การใช้แนวคิดความเป็นไทยมาต่อต้านต่อต้านประชาธิปไตยในช่วงหลังรัฐประหาร 2557 ไม่ได้ส่งผลรุนแรงขนาดนั้น กระนั้นก็ตาม เปลวไฟในใจคนอาจจะยังคุกรุ่นอยู่ก็ได้ ในเมื่อธงแห่งความเป็นคนดีและความเป็นไทย ถูกชูโดยกลุ่มชนที่ได้เปรียบเพื่อใช้กดเหยียดชนชั้นล่าง ๆ ในประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำเป็นอันดับ 3 ของโลก ความคิดใดที่เน้นย้ำแต่ความ 'ด้อยกว่า' ของคนจำนวนมหาศาล ความคิดนั้นย่อมนำมาซึ่งหายนะมากกว่าความเจริญ
ปัญหาใหญ่ของประชาธิปไตยมิได้อยู่ที่การถูกยึดพื้นที่ หรือถูกล้มกระดานอยู่เป็นระยะ ๆ โดยฝ่ายตรงข้ามเท่านั้น หากอยู่ที่ความไม่สามารถป้องกันตัวของระบอบและผู้คนที่สมาทานแนวคิดชุดนี้ด้วย ยิ่งไปกว่านั้น ฝ่ายที่ล้มระบอบยังอ้างว่าทำไปเพื่อพิทักษ์ประชาธิปไตยหรือสร้างประชาธิปไตยที่ดีกว่า ซึ่งในทัศนะของ ดร.เสกสรรค์เห็นจุดอ่อนของฝ่ายประชาธิปไตย ดังนี้

4. ฝ่ายก้าวหน้า : พรรคการเมืองเป็น "อวตารใหม่ของระบบอุปถัมภ์"

ในแต่ละช่วงที่มีการปกครองในระบอบประชาธิปไตย นักการเมืองมักเป็นผู้เล่นหลักมากเกินไป ในขณะที่นักการเมืองส่วนใหญ่มีแนวคิดประชาธิปไตยค่อนข้างแคบ อาศัยแต่การเลือกตั้งเป็นหนทางก้าวสู่อำนาจและหมกมุ่นอยู่กับบทบาทในรัฐสภา จนลืมความสำคัญขององค์ประกอบอื่น ๆ ของระบอบ เช่น บทบาทของประชาสังคม ภาคประชาชน สื่อมวลชน หรือแม้แต่เสียงวิจารณ์ของสามัญชน ด้วยเหตุนี้บรรดานักการเมือง/พรรคการเมืองไม่ได้พยายามผลักดันให้มีการขยายพื้นที่ประชาธิปไตยออกไปในระดับโครงสร้าง เพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงของตัวระบอบ
น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ปราศรัยระหว่างการหาเสียงเลือกตั้งเมื่อวันที่ 29 มิ.ย. 2554 ที่จ.บุรีรัมย์ ก่อนการเลือกตั้งที่จะมีขึ้นในวันที่ 3 ก.ค. 2554Image copyrightGETTY IMAGES
คำบรรยายภาพน.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้งเมื่อวันที่ 29 มิ.ย. 2554 ที่ จ.บุรีรัมย์
เรื่องที่นักการเมือง/พรรคการเมืองควรทำ แต่ไม่ได้ทำมีอยู่ 3 ประการคือ กระจายอำนาจลงสู่ท้องถิ่น, ปฏิรูประบบราชการให้ยึดโยงกับประชาชน, ขยายงานรัฐสภาด้วยการเกี่ยวร้อยภาคประชาชนเข้ามาไว้ในกระบวนการนิติบัญญัติอย่างสม่ำเสมอ
  • "ที่ผ่านมาบรรดาพรรคการเมืองและนักการเมืองไม่เพียงลืมผลักดันให้มีการขยายโครงสร้างประชาธิปไตยเท่านั้น หากยังใช้ความสัมพันธ์แบบจารีต ไม่เป็นสมัยใหม่ มาสร้างฐานเสียงทั้งในและนอกพรรค ระบบพรรคการเมืองกลายเป็นอวตารใหม่ของระบบอุปถัมภ์ ซึ่งโดยเนื้อแท้แล้วขัดกับปรัชญาเรื่องสิทธิเสรีภาพเป็นอย่างยิ่ง"

5. ฝ่ายก้าวหน้า : รัฐบาลเลือกตั้งมองภาคประชาชนเป็นปฏิปักษ์

รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งมักมีท่าทีเป็นปฏิปักษ์ต่อความเคลื่อนไหวทางการเมืองของภาคประชาชนที่เป็นอิสระ โดยเห็นว่าไม่ใช่มวลชนของตน แทนที่จะดึงประเด็นของประชาชนเข้าสู่กระบวนการทำงานของรัฐ กลับมุ่งกำราบปราบปราม ทำให้กลุ่มเคลื่อนไหวของภาคประชาชนจำนวนหนึ่งเกิดความคับแค้นจนขาดสติ หันไปสนับสนุนรัฐประหารและระบอบอำนาจนิยม
  • "การที่นักการเมืองเป็นผู้เล่นหลักบนเวทีประชาธิปไตยแล้วมองไม่เห็นบทบาทของผู้เล่นอื่น มองไม่เห็นความเปราะบางของระบอบดังกล่าวในสังคมไทย ย่อมทำให้เกิดความประมาทในการใช้อำนาจ และทำให้ประชาธิปไตยกลายเป็นโครงสร้างเสาเดียว เมื่อเสานี้ล้มหรือถูกโค่น ทั้งโครงสร้างก็พังทลายลงมา"
เสกสรรค์ ประเสริฐกุลImage copyrightJIRAPORN KUHAKAN/BBC THAI
ดร.เสกสรรค์เชื่อว่า การต่อสู้ทางความคิดในประเทศไทยยังต้องดำเนินต่อไปอีกนาน กระทั่งตลอดไป ตราบเท่าที่ "โลกที่เราเห็นคือโลกที่เราคิด" ประเด็นจึงไม่ได้อยู่ที่ทำอย่างไรเราจึงจะคิดเห็นและมองโลกเหมือนกันทั้งประเทศ แต่นำความขัดแย้งทางความคิดมาไว้ในปริมณฑลที่จัดการได้ด้วยวิธีใด
"ตราบเท่าที่ความคิดสมบูรณ์แบบไม่มีอยู่ในหัวใคร ก็ย่อมไม่มีใครที่สามารถมองเห็นโลกได้อย่างครบถ้วน" เขากล่าวในช่วงท้าย
สำหรับกิจกรรมปาฐกถาพิเศษ "ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ครั้งที่ 16" จัดขึ้นเนื่องในโอกาสครบ 102 ปี วันคล้ายวันเกิด ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย และสมาชิกขบวนการเสรีไทย ทั้งนี้ ดร.ป๋วยได้รับการประกาศยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกโดยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ในวาระ 100 ปีชาตกาลของเขา โดยถือเป็นคนไทยคนที่ 26 ที่ได้รับเกียรตินี้ แม้ถึงแก่อนิจกรรมไป 19 ปี แต่ผลงานและเกียรติประวัติในอดีตยังถูกพูดถึงอย่างต่อเนื่อง